تارنگاشت عدالت
برگرفته از: روزنامه چپ
۳ مه ۲۰۲۶
دفاع مصمم کشور مالی در این هفته نشان داد که توطئه های غربی با شکست روبه رو خواهد شد
کودتای جسورانه نافرجام علیه دولت در این کشور غرب افریقایی، مالی این طور که پیدا است توسط نیروهای نظامی مالی و حمایت روسیه، هم پیمان این کشور با شکست روبه رو شد.
این کودتای غیرمترقبه با شرکت تقریباً ۱۲ هزار جنگجو در ۵ شهر مختلف از جمله پایتخت کشور باماکو هفته گذشته به اجرا درآمد. درگیری ها روی هم رفته یک هفته به طول انجامید و اکثر قربانیان (تقریباً هزار نفر) شامل افراد شورشی می شد که با حملات سنگین زمینی و هوایی نیروهای دولتی، که توسط نیروهای امدادی روسی سپاه آفریقا پشتیبانی می شدند روبه رو شدند.
رهبر مالی، اسیمی گوئیتا، در یک سخنرانی تلویزیونی خطاب به ملت، خواستار آرامش شد و اعلام نمود که وضعیت امنیتی در کشور تحت کنترل درآمده است. او نسبت به وزیر دفاع خود، ژنرال سادیو کامارا، که در روز اول تلاش برای کودتا در ۲۵ آوریل در درگیری کشته شد، ادای احترام کرد. رهبر کشور مالی همچنین از حمایت شریک راهبردی خود، فدراسیون روسیه، در سرکوب این کودتا که «با حمایت خارجی» صورت گرفت، قدردانی نمود.
کرملین به نوبه خود اعلام کرد که دولت مالی را برای احیای ثبات و امنیت کشورخود حمایت خواهد کرد.
هم مقامات مالی و هم مسکو اسپانسورهای غربی را به شراکت در این کودتا متهم کردند. وزارت امور خارجه روسیه ادعا کرد مستشاران نظامی غربی در هماهنگ کردن این حملات گسترده شرکت داشته اند. گزارشاتی درباره شبهنظامیان مسلح به موشکهای ضدهوایی فرانسوی میسترال و سامانههای پدافند هوایی قابلحمل روی شانه آمریکایی استینگر منتشر شده است. علاوه بر این، گزارشهای تأییدنشدهای درباره مزدوران اوکراینی و کشورهای ناتو که گفته میشود در زمین جنگیدهاند، در جریان است.
این اولین بار نیست که ناتو و اوکراین به بی ثبات کردن امنیت ملی مالی متهم می شوند. دو سال پیش پس از این که یک افسر ارتش اوکراین ادعا کرد که نیروهای اوکراین در مسلح کردن شورشیان شرکت داشته اند، مالی روابط دیپلماتیک خود با اوکراین را قطع کرد.
در جریان شورش اخیر، رسانههای خبری غربی در برجستهسازی موفقیتهای نظامی مفروض شورشیان شتاب کردهاند. گزارشهای غربی تلاش کردند خشونت را بهعنوان چالشی خودجوش علیه دولت در باماکو به تصویر بکشند، دولتی که رسانههای غربی آن را «خونتای نظامی» مینامند. همان رسانهها همچنین ادعا کردند که این ناآرامی ضربهای به منافع راهبردی روسیه در آفریقا است. بهویژه ادعا میشود که شراکت امنیتی مسکو با مالی و دیگر کشورهای آفریقایی ناکارآمد و ضعیف از کار درآمده است.
در این کودتای نافرجام دو گروه شبه نظامی شرکت داشتند:جنبش آزادیبخش توآرگ، معروف به جبهه آزادیآزواد (FLA)، و یک گروه جهادی مرتبط با القاعده به نام جماعت نصرت الاسلام و المسلمین (JNIM). این دو گروه تا چندی پیش علیه یکدیگر مبارزه می کردند ولی ظاهراً امروز به یک دیگر پیوسته اند. چه نیرویی این پیمان اپورتونیستی را میانجی گری کرد؟
حملات گسترده شورشیان به پنج شهر درفواصلی طولانی تر از ۲۰۰۰ کیلومتر نشان می دهد که شورشیان به شدت از نظر لجستیکی و ارتباطی حمایت می شدند. مالی یک کشور بسیار وسیع است از نظر وسعت( ششمین کشور افریقایی) دوبرابر تکزاس و یا فرانسه است. حملات در گذشته عمدتاً به بخش های دورافتاده کشور در شمال محدود می شدکه عمدتاً کویری است. حمله به پایتخت در جنوب کشور به معنی تشدید مهم وخامت است. به همین صورت بمباران شدید مجتمع مسکونی وزیر دفاع کشور در نزدیکی باماکو خبر از حمایت خارجی می دهد.
زمینه ژئوپولیتیکی بسیار مهم است. مالی در سپتامبر سال ۲۰۲۳ همراه نیجر و بورکینا فاسو پیمان کشورهای ساحل را تاسیس کرد. سه مستعمره سابق فرانسه فرمان خروج نیروهای نظامی فرانسه از منطقه را صادر و دوران نوین استقلال سیاسی خود را اعلام کردند . آنها فرانسه را به دو دوزه بازی متهم نمودند، که در خفا از گروه های تجزیه طلب و اسلام گرا حمایت می کند تا بهانه ای برای حضور نیروهای نظامی خود در این کشورها بتراشد. در پاسخ به بی حرمتی تکبر فرانسه، مالی، نیجر و بورکینافاسو بهطور هدفمند برای دریافت کمکهای امنیتی به روسیه روی آوردند و در ازای آن، دسترسی به منابع طبیعی کلیدی را بهعنوان بخشی از یک مشارکت دوجانبه به روسیه پیشنهاد کردند.
فرانسه و دیگر کشورهای غربی قرن ها کشورهای آفریقایی را استثمار کردند و جز اشکال جدید برده داری و استثمار خیری از آن ها نصیب قاره نشد.
در این بین روسیه و چین پیمان های شراکتی جدیدی با بسیاری از ملل آفریقایی ایجاد کردند. نه روسیه و نه چین دارای سابقه استثمار استعماری نیستند، برعکس: اتحاد جماهیر شوروی دارای میراث پرافتخار حمایت از جنبش های استقلال طلبانه آفریقایی است که مورد احترام بسیاری از مردم آفریقا قرار دارد. در شرایط کنونی، تعهد مسکو و پکن به جهان چندقطبی و توسعه مبتنی بر همکاری، از سوی کشورهای آفریقایی بسیار مورد استقبال قرار گرفته است.
هنگامی که نیجر، مالی و بورکینافاسو به مظاهر نواستعماری فرانسه پشت کردند، تحقیر پاریس به ویژه رئیس جمهورفرانسه امانوئل ماکرون بسیار آشکار بود. اگر پیمان ساحل به کمک روسیه موفقیت پیدا کند، ضربه سنگینی به آبرو و اعتبار ملی فرانسه و همین طور روایت های تبلیغاتی ضد روسی وارد خواهد کرد.
کودتا در مالی را باید با عنایت از این پیش زمینه در نظر گرفت. این رویکرد به مراتب بیشتر از بیان تنش ها و مناقشه های درونی مالی است. مسئله بر سر حق این ملت آفریقایی برای استقلال و حاکمیت سیاسی است تا بتواند راه سیاسی و تکامل و توسعه خود به یک کلام: حق تعیین سرنوشت را خود انتخاب کند. قدرت های استعماری کهنه مانند فرانسه و دیگر کشورهای عضو ناتو مایلند زمان را به عقب برگردانند، بازگشت به زمانی که کنترل هژمونیک داشتند.
همان طور که بسیاری از تحلیلگران اشاره کردند، مناقشه های جاری در اوکراین و جاهای دیگر مثلاً ایران، ونزوئلا، کوبا، آمریکای لاتین و منطقه آسیایی پاسیفیک ، شمالگان و غیره یک مورد استثنایی و منفرد نیست. همه اینها به طور کل بخشی از «یک بازی بزرگ» است که قدرت های غربی می خواهند سلطه جهانی خود را از نو تضمین کنند.
نخبگان حاکم غربی میخواهند – و در واقع، باید – با جهان چندقطبی نوظهور که سلسلهمراتب امتیازات و سودهایشان را به چالش میکشد، مخالفت کنند. روسیه و چین اهداف اصلی قدرتهای غربی در جنگ راهبردی آنها هستند. جنگ نیابتی در اوکراین بخشی از این ماجراست. همچنین تهاجم واشنگتن علیه ایران با هدف قطع تأمین انرژی چین و آسیا نیز بخشی از آن است.
کودتای نافرجام در مالی نیز صحنه دیگری از نبرد است که به نظر می رسد از طرف قدرتهای ناتو در جنگ نیابتی خود علیه روسیه و چشم انداز تاریخی جهانی چند قطبی به راه انداخته شده.
پژواک شومی از سناریوی سوریه به گوش میرسد، جایی که تا پایان سال ۲۰۲۴، قدرتهای غربی سرانجام یک متحد روسیه را سرنگون کردند – تنها برای آنکه او را با جهادگرایان جایگزین کنند که غرب سالها بهطور مخفیانه از آنها حمایت کرده بود.
با در نظر گرفتن اهمیت کاربردی، روسیه و چین اجازه نخواهند داد که این صحنه در آفریقا تکرار شود. دفاع مصمم مالی در هفته گذشته توسط رهبری کشور و نیروهای نظامیش، با حمایت روسیه و اکثریت قاطع مردم مالی نشان داد که توطئه های غربی با شکست روبه رو خواهند شد.