برگرفته از: دنیای اقتصاد
۱۴۰۴/۰۵/۱۶
۱۸سال طول کشید تا علی لاریجانی مجدد بر روی همان کرسی که روزگاری به اجبار بازی سیاست ترک کرده بود، بنشیند. او در این ۱۸سال سرد و گرم دنیای سیاست را بیش از گذشته تجربه کرده است. گاه به جبر سیاست گوشهنشینی اختیار کرده و گاه در قامت یک سیاستمدار تمامعیار، پا به میدان رقابتهای سیاسی گذاشته است. حالا با گذشت سالها او به رأس عالیترین نهاد امنیتی سیاسی کشور برگشته است و همین خاطر مخالفان همیشگیاش را مکدر کرده است، آنقدر که طی دو روز گذشته در فضای مجازی مخالفتشان را با انتصاب دوبارهاش به عنوان دبیر شورایعالی امنیت ملی به وضوح با یارانشان به اشتراک گذاشتهاند.
اما هیچکدام از این اعتراضها و مخالفتها راه به جایی نخواهد برد، چرا که جنگ تحمیلی ۱۲روزه لزوم بازگشت او را به جایگاه دبیر شورایعالی امنیت ملی ضروری کرده است. همان جایگاهی که روزی به خاطر اختلافاتش با محمود احمدینژاد رئیسجمهوری اسبق بر سر «مسائل استراتژیک کشور» ترک کرده بود.علی لاریجانی در حالی برای دومین بار به سمت دبیری شورایعالی امنیت ملی برگزیده شده است که پیش از این در گفتوگویی که سال گذشته در پاسخ به گمانهزنیها برای بازگشتش به شعام داشت به صراحت گفته بود قرار نیست به شورای عالی امنیت ملی برگردد یا مسوولیت دبیری شورای عالی امنیت ملی را داشته باشد، با این حال جنگ تحمیلی ۱۲روزه برای او تقدیر دیگری رقم زده است.حکم علی لاریجانی برای دبیری شورایعالی امنیت ملی، سهشنبه عصر از سوی مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری منتشر شد. پیش از این طی روزهای گذشته خبرها از تغییرات گسترده در برخی «رویکردهای حاکمیت» و به دنبال آن «تغییرات ساختاری در شورای عالی امنیت ملی»، حکایت داشت.
خبری که همه نگاهها را با توجه به حضور پررنگ علی لاریجانی در جریان جنگ تحمیلی ۱۲روزه در فضای سیاسی کشور به سمت او هدایت کرده بود.او نخستین مقام سیاسی بود که در فضای پساجنگ مقابل دوربین قرار گرفت و از ناگفتههای جنگ سخن گفت و به برخی شایعات در مورد جنگ ۱۲روزه پاسخ داد. ماجرای حمله رژیم صهیونیستی به محل نشست سران قوا یکی از همین مطالب بود که او به صراحت آن را افشا کرد.اما این تنها حضور پرمعنای او در این فضا نبود. بسیاری حضور او در مراسم سوگواری حضرت سیدالشهدا(ع) در حسینیه حضرت امام خمینی که با حضور رهبر انقلاب اسلامی در تاریخ ۱۴تیرماه برگزار شد را یک علامت مبنی بر بازگشت دوباره او به مناسبات سیاسی به عنوان یکی از چهرههای معتمد نظام میدانستند.
این تعبیر روز سهشنبه در قالب صدور حکمی از سوی رئیسجمهور برای علی لاریجانی به حقیقت پیوست و به این ترتیب علی لاریجانی پس از این در فضایی که کشور در یکی از سختترین برهههای زمانی خود قرار دارد مسوولیت تاریخی در سمت دبیری شورایعالی امنیت ملی برعهده خواهد داشت.براساس حکم پزشکیان برای لاریجانی او قرار است «ضمن نظارت مدبرانه و دقیق بر حسن اجرای امور دبیرخانه و همافزایی دستگاههای مرتبط» به «بازتعریف مفاهیم راهبردی و اتخاذ رویکرد هوشمندانه و مردمپایه متناسب با نظام مسائل امنیت ملی در راستای تحقق سیاستهای کلی و منویات مقام معظم رهبری» بپردازد. رصد و اولویتبندی مسائل و مخاطرات امنیت ملی، به ویژه تهدیدهای نوظهور و فناورانه، تامین عزتمندانه منافع و حفظ انسجام ملی، تمامیت ارضی و حاکمیت ملی کشور بخش دیگری از وظایف او در سمت دبیری شورایعالی امنیت ملی است.
مخالفان دوباره دستبهکار شدند
اما در فضایی که حضور چهرهای چون علی لاریجانی در پست دبیری شورایعالی امنیت ملی، میتواند اقدامی موثر در حفظ امنیت کشور باشد، جریان رادیکال کشور از این تصمیم حاکمیتی دلخور و پریشان شده است. مواضع آنها نشان میدهد آنها نگران به نتیجه رسیدن مذاکرات هستهای با حضور علی لاریجانی در منصب دبیری شورایعالی امنیت ملی هستند، خصوصا آنکه بنابر مصوبه جدید مجلس، تصمیمگیری نهایی درباره همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز به شورای عالی امنیت ملی سپرده شده است. مواضع تند جریان رادیکال نسبت به علی لاریجانی پیش از این نیز منجر به رد صلاحیت او در دو انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰و ۱۴۰۳شده بود. در واقع لاریجانی سالهاست که به دلیل سیاستهای اعتدالگرایانهاش مغضوب جریان تندرو است.
با این حال شاید آنچه موجب واکنشهای تند جریان رادیکال به انتصاب لاریجانی شده احتمال کنار گذاشته شدن سعید جلیلی از شورایعالی امنیت ملی باشد که چند روزی است در برخی خبرها مطرح شده است. شاید از همینرو سعید جلیلی ساعتی پس از انتصاب علی لاریجانی به دبیری شورای عالی امنیت ملی چهار توییت در مخالفت با مذاکره، با هشتگ «عبرت نمیگیرند» منتشر کرد. پیامی که منجر به پاسخ به او از سوی یوسف پزشکیان فرزند و عضو دفتر رئیسجمهوری، سیدمحمود رضوی مشاور رئیس مجلس و محمد آذریجهرمی شد. جلیلی در این پیام درباره مذاکره با دشمنان، نوشته بود: «خداوند برای بنیاسرائیل پیامبری فرستاد تا آنها را از ظلم فرعون برهاند، اما آنها پس از پیروزی بر فرعون، وقتی ۴۰ روز پیامبرشان به کوه طور رفت، گوسالهپرست شدند؛ عدهای نیز امروز پس از اینکه دشمن در وسط مذاکره به ما حمله کرد و ملت ایران پیروز شد، مجدد دم از مذاکره میزنند!»در واکنش به این پیام یوسف پزشکیان در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «تصمیم درباره مذاکره متولی دارد و مسوولان با هدایت رهبری هر تصمیمی بگیرند ما پشت آن میایستیم. اما مقایسه مذاکره با گوسالهپرستی نابجاست.
گوسالهپرستی منکر مطلق است، اما مذاکره حکم کلی ندارد. اصل منافع کشور است.» در واکنشی دیگر مشاور رئیس مجلس نیز در پیامی در شبکه ایکس در پاسخ به جلیلی نوشت: «مردم هم در روزهای جنگ نشون دادند که تمام قد پشت موسی هستند و قوم بنی اسرائیل نیستند که با بیخبری گوساله پرست بشن!»در کنار این واکنشها به پیامهای سعید جلیلی، دیگر مخالفان لاریجانی هم دیروز واکنشهای تندوتیزی را به انتصاب علی لاریجانی نشان دادند. حمید رسایی نماینده تهران در مجلس و امیرحسین ثابتی دیگر نماینده تهران از جمله این منتقدان بودند که روز گذشته در فضای مجازی به نقد علی لاریجانی پرداختند.
ثابتی در پیامی انتصاب لاریجانی را اقدامی کارکردی برای رفع ضعفهای دولت پزشکیان در راستای کمک به دولت توصیف کرد و گفت که نمیتواند نسبت به این انتصاب خوشبین باشد.مهدی کوچکزاده، نماینده تهران نیز در پیامی در پیامرسان بله به نقش علی لاریجانی در تصویب برجام در زمان ریاست او در مجلس دهم اشاره کرد و علی لاریجانی را به نابود کردن مجلس به عنوان خانه ملت متهم کرد. در کنار واکنش تند برخی از چهرههای وابسته به جریان رادیکال نسبت به انتصاب علی لاریجانی به دبیری شورایعالی امنیت ملی، برخی از روزنامههای این جریان نیز روز گذشته تیترهایی در نقد این انتصاب برای صفحه یک خود برگزیدند. روزنامه عصر ایرانیان یکی از همین روزنامههاست که سخنان سعید جلیلی را در مورد حمله دشمن به ایران وسط مذاکرات با تیتر «عبرت نمیگیرند» منتشر کرد.
استقبال از بازگشت سیاستمدار کهنهکار
در مقابل این نگرانیها از بازگشت مجدد لاریجانی به عرصه سیاست، این انتصاب با واکنشهای مثبت بسیاری روبهرو شده است. علاوه بر مقامات ارشد سیاسی از جمله محمدباقر قالیباف رئیس مجلس، اسکندر مومنی وزیر کشور، سرتیپ خلبان عزیز نصیرزاده وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، عباس عراقچی وزیر امور خارجه و علیاکبر ولایتی مشاور رهبر انقلاب که این انتصاب را به وی تبریک گفتهاند، بسیاری از چهرههای سیاسی نیز از این انتصاب استقبال و آن را نویدبخش دوران جدیدی از همگرایی و اقتدار، نشانهای برای بازگشت نخبگان به عالم سیاست، دوری از افراطگرایی و شکسته شدن خالصسازی، پررنگتر شدن نقش شورا در سیاست خارجی دانستهاند. آنها بر این نظرند که حضور لاریجانی در این جایگاه میتواند منجر به اجماع نظر داخلی در مورد مسائل مرتبط با سیاست خارجی و بهخصوص مذاکرات هستهای شود. در این بین مهدی محمدی، فعال سیاسی اصولگرا نیز در پیامی در شبکه ایکس با اشاره به دو تحول سیاسی از جمله قبول استعفای صدیقی در روز یکشنبه، انتصاب علی لاریجانی در روز سهشنبه، به نوعی از احتمال یک تغییر دیگر در روز پنجشنبه خبرداد.
پست جدید دبیر سابق شعام
همزمان با این واکنشها روز گذشته رئیسجمهور در حکمی علیاکبر احمدیان، دبیر سابق شورایعالی امنیت ملی را به عنوان نماینده ویژه خود و رئیس قرارگاه پیشرفت طرحهای ملی و راهبردی کشور منصوب کرد. پیش از این خبرها حاکی از این بود که احمدیان به زودی به دولت میپیوندد.