تارنگاشت عدالت
برگرفته از: گلوبالبریج
۱۸ دسامبر ۲۰۲۵
سرگئی کاراگانوف، مشاور سیاسی مشهور روسیه، در مصاحبهای با «سوبودنایا پرسا»، خواستار احیای اساسی بازدارندگی هستهای شد. با توجه به آزمایشهای هستهای ایالات متحده، او تجدید تسلیحات – و در صورت لزوم، حتی استفاده محدود از سلاحهای هستهای – را تنها وسیله برای متوقف کردن نخبگان «دیوانه» اروپایی و جلوگیری از جنگ جهانی قریبالوقوع میداند. در عین حال، او مسیری را برای تقویت داخلی روسیه ترسیم میکند که در آن کشور باید یک هسته ایدئولوژیک جدید ایجاد کند و قاطعانه از نخبگان فاسد کمپرادور جدا شود.
*****
در ماه نوامبر، نیروهای فضایی ایالات متحده پرتاب آزمایشی موشک بالستیک قارهپیمای Minuteman را انجام دادند. آزمایش این موشک که هسته اصلی بخش زمینی سهگانه هستهای ایالات متحده را تشکیل میدهد، با توجه به اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رییسجمهور ایالات متحده، در مورد آزمایش سلاحهای هستهای، توجه ویژهای را به خود جلب کرد.
روسیه چگونه واکنش نشان خواهد داد؟ مسکو چگونه به مسابقه تسلیحاتی فزاینده پاسخ خواهد داد؟ عملیات ویژه نظامی چه زمانی پایان خواهد یافت و چه کسی میتواند جنگ جهانی سوم را آغاز کند؟ اگر کسی جنگ جهانی سوم را آغاز کند، فقط اروپا خواهد بود؛ اروپا در این زمینه تجربه زیادی دارد.
ایرینا میشینا، خبرنگار SP، این سؤالات را با سرگئی کاراگانوف، مدیر علمی دانشکده اقتصاد جهانی و سیاست جهانی در مدرسه عالی اقتصاد (HSE) و مشاور قدیمی نخبگان سیاسی روسیه، مورد بحث قرار داد.
سووبودنایا پرسا: من در یکی از مقالات اخیر شما فکر جالبی خواندم. شما مینویسید که روسیه «بدون تزار در ذهن خود» توسعه یافت – و بنابراین برای مدت طولانی آسیبپذیر بود. «بدون تزار در ذهن خود» – به معنای واقعی کلمه یا به صورت مجازی؟
سرگئی کاراگانوف: به معنای واقعی کلمه و به صورت مجازی. در پایان قرن نوزدهم و آغاز قرن بیستم، روسیه ایدئولوژی دولتی، اعتقاد به خدا، تزار و سرزمین پدری خود را از دست داد – و در نتیجه به سرعت فروپاشید. سپس ایدئولوژی جدیدی، کمونیسم، را یافت که حول آن متحد شد. اما ما آن را نیز از دست دادیم. پس از آن، اتحاد جماهیر شوروی نیز به سرعت از هم پاشید.
اکنون نوبت بازیابی هسته ایدئولوژیک ماست. کشورهای بزرگ نمیتوانند بدون هسته ایدئولوژیک ایجاد شوند. اگر آنرا از دست بدهند، به سرعت از بین میروند. نمونههای بیشماری از این، از جمله در تاریخ روسیه، وجود دارد. وظیفه ما اکنون ایجاد یک پایه ایدئولوژیک برای جامعهمان است. این نباید «از پایین» بیاید – باید از طرف رییس دولت یا نخبگان پیشنهاد شود.
سووبودنایا پرسا: آیا به تولد دوباره روسیه بر اساس احیای سلسله تزاری یا سلطنت اعتقاد دارید؟
سرگی کاراگانوف: من از ایده احیای سلطنت حمایت نمیکنم. ما در حال حاضر روی سند مهمی به نام «قانون روسیه در قرن بیستویکم» کار میکنیم.
سووبودنایا پرسا: ایدئولوژی کمونیستی درخشان و جذاب بود. چرا در روسیه جا نیفتاد؟ آیا فاقد پایه ملی بود یا دلیل آن مؤلفه اقتصادی بود؟
سرگئی کاراگانوف: ایدئولوژی کمونیستی یکی از درخشانترین ایدئولوژیها است، حتی اگر در غرب سرچشمه گرفته باشد. باید اذعان کرد که به هیچوجه به روسیه محدود نبود، حتی اگر وحدت جمعی (سوبورنوست) و جمعگرایی ما زمینه را برای پذیرش ایده کمونیستی فراهم کرده باشد. با این حال، فاقد پایه اقتصادی، هستۀ اصلی آن، بود. همچنین نتوانست منافع افراد خاص را در نظر بگیرد.
اکنون روسیه و تمام بشریت با یک وظیفه عظیم روبهرو هستند که هنوز دامنه کامل آنرا درک نکرده ایم. این ایده ایجاد یک سیستم اجتماعی-اقتصادی جدید برای توسعه جهان است. هیچ راه فراری وجود ندارد: ایدئولوژی کمونیستی شکست خورده است و ایدئولوژی لیبرال و سرمایهداری در مقابل چشمان ما در حال فروپاشی است.
سووبودنایا پرسا: در توسعه جامعه، خیلی چیزها به نخبگان بستگی دارد. در دهه ۱۹۹۰، نخبگان لیبرال کمپرادور بودند که عمدتاً بر ثروتمند شدن تمرکز داشتند. نخبگان امروز ما چه کسانی هستند؟
سرگئی کاراگانوف: بدترین اتفاقی که در دهه ۱۹۹۰ برای ما افتاد این بود که سرمایهداری را بدون درک هدف آن ایجاد کردیم. در روسیه، سرمایهداری بدون حفاظت از مالکیت خصوصی وجود داشت. در نتیجه، مردم مجبور شدند برای محافظت از اموال خود به راهزنان متوسل شوند. این منجر به فروپاشی کامل دولت شد و مردم شروع به انتقال پول به خارج از کشور کردند و خسارات زیادی به کشور ما وارد کردند. اکنون به رویکرد متفاوتی نیاز داریم. عملیات ویژه نظامی به ما کمک میکند تا خود را از شر نخبگان کمپرادور و پیروان آنها – از «شیاطین» داستایوفسکی که تعداد زیادی از آنها را داشتیم – خلاص کنیم.
سووبودنایا پرسا: چند ماه دیگر، چهارمین سالگرد آغاز عملیات ویژه نظامی در اوکراین خواهد بود. تقریباً به اندازه جنگ بزرگ میهنی طول کشید، اما هیچ پیروزی قابل مقایسه با مه ۱۹۴۵ در چشمانداز نیست. چرا؟
سرگئی کاراگانوف: من، وقتی عملیات ویژه نظامی را حداقل سه سال دیر شروع کردیم و از مهمترین دارایی خود – بازدارندگی هستهای – استفاده نکردیم، خشمگین شدم. به دلایلی غیرقابل توضیح، هنوز از آن استفاده نکرده ایم.
همچنین باید تشخیص دهیم که نقاط مرجع تغییر کرده اند. «سفر اروپایی» ما به پایان رسیده است. این [جهان] دستآوردهای تکنولوژیکی و علمی بسیاری را برای ما به ارمغان آورد، زیرا اروپا در قرنهای ۱۸ و ۱۹ به لطف برتری نظامی موقت خود، فرصت غارت جهان را داشت.
اما مراکز نوآوری امروز چین، هند و جهان عرب هستند. اکنون ما فقط باید بفهمیم که به کجا و چگونه برویم. با این حال، برای انجام این کار، باید یک مسیر مستقل انتخاب کنیم. من فکر میکنم ابتدا باید مرکز توسعه معنوی، اقتصادی و سیاسی خود را فراتر از اورال و به سیبری – به جایی که قدرت ما از آنجا سرچشمه میگیرد – تغییر دهیم.
سووبودنایا پرسا: شما به چین اشاره کردید. شی جینپینگ با روسیه توافق نظامی امضاء نکرده است. ما یک توافق همکاری استراتژیک با جمهوری خلق چین داریم. بنابراین، چین برای ما کیست – یک شریک یا یک متحد؟
سرگئی کاراگانوف: چین یک شریک نظامی-سیاسی برای روسیه و در واقع یک متحد است. حداقل برای ده تا بیست سال آینده. سپس خواهیم دید.
سووبودنایا پرسا: نزدیکترین متحدان ما امروز چه کسانی هستند؟
سرگئی کاراگانوف: بلاروس و جمهوری دمکراتیک خلق کره (DPRK). به طور کلی، متحدان پرهزینه هستند و معمولاً خیلی قابل اعتماد نیستند. فقط به متحدان پیمان ورشو در اروپای شرقی فکر کنید. ما آن بار را از دوش خود برداشتیم و چیزی از دست ندادیم. نکته دیگر این است که ما نباید به غرب اجازه میدادیم به کشورهای اروپای مرکزی و شرقی حمله کند و آنها را به دشمنان ما تبدیل کند.
سووبودنایا پرسا: ایالات متحده اعلام کرده است که آزمایشهای هستهای را از سر خواهد گرفت. پاسخ ما چه خواهد بود؟
سرگئی کاراگانوف: من از این موضوع بسیار خوشحالم، زیرا سالهاست که از احیای بازدارندگی هستهای حمایت میکنم. سلاحهای هستهای از خودویرانگری بشریت جلوگیری میکنند. هفتاد سال است که این روش جواب میدهد، اما در بیست سال گذشته، به ویژه در غرب، دیگر جواب نمیدهد. مردم از جنگ نمیترسند؛ آنها ترس خود را از خدا از دست داده اند. بنابراین، یکی از وظایف من این است که این ترس از جنگ را در بشریت احیاء کنم. از نظر علمی، این «اعتبار بازدارندگی هستهای برای ارعاب» نامیده میشود، به طوری که مردم ترس خود را از جنگ بازیابند و یاد بگیرند که برای صلح ارزش قایل شوند.
سووبودنایا پرسا: آیا کشور ما باید با کاهش تعداد سلاحهای هستهای استراتژیک موافقت کند؟
سرگئی کاراگانوف: تحت هیچ شرایطی! برعکس، ما باید تواناییهای نظامی خود را افزایش دهیم. ما میتوانیم با شرکای آمریکایی و چینی خود در مورد چگونگی پیشبرد این مسیر هماهنگ شویم.
سلاحهای هستهای سلاحی برای صلح و بازدارنده جنگهای متعارف هستند. سلاحهای هستهای عملکردهای زیادی را انجام میدهند. یکی از آنها جلوگیری از مسابقه تسلیحات هستهای و جنگهای متعارف است. اما سلاحهای هستهای اکنون این عملکرد را از دست داده اند. من متعهد به بازگرداندن آن هستم. ما با افزایش توانایی هستهای به بازدارندگی هستهای در سیاست جهانی و در ذهن مردم دست مییابیم. شاید با آزمایش اولیه سلاحهای هستهای و سپس، به عنوان آخرین راهحل، استفاده از آنها، تا مردم در نهایت بفهمند که با چه چیزی سر و کار دارند.
از آنجا که اروپاییها در تمایل خود برای شروع جنگ دیوانه شده اند، تنها استفاده از سلاحهای هستهای میتواند آنها را متوقف کند. پس از آن، صلح طولانیمدت و پایدار برقرار خواهد شد.
سووبودنایا پرسا: آیا معتقدید که جنگ جهانی سوم اجتنابناپذیر است؟ و چه کسی میتواند آنرا آغاز کند؟
سرگئی کاراگانوف: در حال حاضر، بدون شک تحریککنندگان، نخبگان دیوانه اروپایی هستند. میتوان از جنگ اجتناب کرد، اما برای این کار، باید «صلح» را احیاء کنیم.
سووبودنایا پرسا: آیا درست متوجه شدم که ایالات متحده محرک بالقوه جنگ جهانی سوم نخواهد بود؟
سرگئی کاراگانوف: مطلقاً نه. رویدادها نشان میدهد که کاتالیزور یک جنگ جهانی جدید، اروپا یا به طور دقیقتر، نخبگان اروپایی هستند که جهان را به سمت جنگ سوق میدهند. این اتفاق بارها در طول تاریخ رخ داده است. دقیقاً به همین دلیل است که ما اکنون با نخبگان جدید قدرتهای هستهای جدید، برای بازگرداندن اثربخشی بازدارندگی هستهای، همکاری میکنیم. سلاحهای هستهای سلاحی برای حفظ صلح هستند.
—————————————————————-
درباره سرگئی کاراگانوف: دکترای تاریخ، استاد افتخاری، مدیر علمی دانشکده اقتصاد جهانی و سیاست جهانی در مدرسه عالی اقتصاد (HSE) دانشگاه ملی تحقیقات، رییس افتخاری هیأت رییسه شورای سیاست خارجی و دفاعی.